shree 420

ઐસે ના દેખો ..

ફિલ્મ – રાંજના
વર્ષ – ૨૦૧૩
ગીત – ઐસે ના દેખો …
ગાયક – નીતિ મોહન , રાશીદ અલી
ગીતકાર – ઈર્શાદ કામિલ
સંગીત – એ .આર . રહેમાન

એ મને એવી રીતે જુએ , જાણે કે હું પહેલી વાર એની નજરમાં , એના તસવ્વુર માં આવ્યો છું ! એનું આમ કરવા પાછળ નું કારણ શું હોઈ શકે ? શક્ય છે કે એનો આશય મને ઇગ્નોર કરવાનો હોય !
એવું પણ શક્ય છે કે એને અચાનક મારામાં કશુક એવું દેખાઈ ગયું , કે જેની એણે પહેલા ક્યારેય નોંધ નહોતી લીધી , એનું મન મારા પર આવી ગયું , એનું દિલ પણ મારા પર આવી ગયું અને બસ એટલે જ , મને સતત જોઈ રહ્યું છે કોઈ …………
આ બંને માંથી માત્ર એક જ કારણ સાચું હોઈ શકે ! પણ કયું ? મને એ વાત ની જરૂર જાણ હોય , તમને હું એ કહી પણ શકું , પણ શું હું એ વ્યક્તિ , કે જે મને તાકી રહી છે , એને શું હું એમ કહી શકું કે……

“ઐસે ના દેખો ,
જૈસે પહેલે કભી દેખા હી નહિ “

એવું કહેવું ઘણું અઘરું છે , લોકો તો સિતમ કરી નાખશે , આપણે ભલે સામે એમના પર સિતમ ના કરીએ , પણ એમની સામે જઈ ને “વાહ , શું સિતમ ગુજાર્યો તે યાર ” એવું કહેવાનીયે હિંમત નથી હોતી . ત્યારે “ઐસે ના દેખો ,જૈસે પહેલે કભી દેખા હી નહિ” એવું મોઢામોઢ નહિ પણ મનમાં ગાવાના વારા આવે .
કેટલાક સંબંધો ના અંત ત્યારે આવે જયારે આપડે એ સંબધ થી કંટાળી જઈએ . વારંવાર થતા એક જ પ્રકારના ઝગડા, અને અંતે સમાધાન . મન મનાવીને કરવામાં આવતા સમાધાનોમાં મનને લાલચ આપવામાં આવે છે – કે આ વ્યક્તિ મારા સપના સાકાર કરશે , મારા દુખ દર્દ વહેંચશે , મને સાંભળશે … જેવી અનેક અપેક્ષાઓ હોય છે , અને એની જ લાલચે સમાધાન થયા કરતુ હોય છે . પણ , સંબંધના અલ્ટીમેટ અંત વખતે અપેક્ષા સેવનારૂ વ્યક્તિ જરૂર બોલે છે – કે મારે તારી પાસેથી કશું નથી જોઈતું , આ સંબંધ નો અંત પણ તું સ્વીકારે તો ઠીક બાકી તારા સ્વીકારવા – ના સ્વીકારવા પર હું નભેલો નથી . આ સંબંધ મારા માટે અહી જ અંત પામે છે – તું સ્વીકારે કે ના સ્વીકારે ! તું ચાહે કે ના ચાહે !

“મુજે કુછ ભી નહિ ચાહિયે તુમ સે
ના દિલાસા , ના ભરોસા ,
ના વાહ વાહ , ના હમદર્દી
ના સપના , ના સહુલત
ઐસે ના દેખો … “

raanjhnaa brand new still ft. sonam kapoor (1)

ગુજરાતી સાહિત્યમાં કે ગુજરાતી ઇતિહાસમાં કે ઇવન ગુજરાતી ફિલ્મોમાં ઝાંખી કરો તો જાણવા મળશે કે પહેલાના જમાનામાં ગાયકોને એવી ભાવના રહેતી કે તે માત્ર પોતાના ઈશ્વર માટે ગાય , અથવા તો એવા પાત્રો પણ મળી આવશે જે માત્ર પોતાના પ્રિયજન માટે ગાય ! ભલે ખુબ સુંદર ગાતા હોય , ભલે તેના ખૂબ રૂપિયા મળે તેમ હોય તોય તેઓ જાહેરમાં ન ગાય , પોતાની ગાવાની કલાનો ધંધો ન બનાવે. સમય સાથે આ પ્રકારના લોકો ઓછા થવા લાગ્યા , અને હવે તો હું નથી માનતો કે આજ ની તારીખે આવું કોઈ વ્યક્તિ આ દુનિયા માં હોય – કદાચ કોઈ વડીલ હોય તો હોય , બાકી જુવાનીયાઓ માં તો અશક્ય ! આવું થવા પાછળ નું મોટું કારણ તો એ જ કે માત્ર કળા થી પેટ ન ભરાય , માટે રોજી રોટી માટે એ કરવું જ રહ્યું ! તેમ છતાય જો બીજી રીતે વિચારીએ તો એક કારણ એ પણ મળી આવે કે હવે ક્યાં પહેલા જેવા પ્રેમીઓ જ રહ્યા છે જે પોતાની પ્રિયતમાને એટલો પ્રેમ કરતા હોય કે માત્ર એના માટે જ ગાય , અને એના મનમાં એવી ભાવના ત્યારે આવે જયારે એની પ્રેમિકા એટલી પ્રેમાળ હોય , એને ઓલા ના પ્રેમની સાચી કદર હોય , ફૂલ હોય તો એની ખુશ્બુ ની તારીફો થાય , અને એ તારીફો કરવા માટે ગીતોની રચના થાય , પણ જ્યાં માત્ર પત્થર હોય ત્યાં શું ખુશ્બુ ને શું એની તારીફ ! પત્થરની તમે તારીફ કરી પણ લો તો પણ એ પત્થર ક્યાં તમારું ગીત સાંભળવાનો છે !

“મેં ઉન લોગો કા ગીત
જો ગીત નહીં સુનતે …..”

મારા શહેર અમદાવાદના પ્રહલાદનગર અને સેટેલાઈટ વિસ્તારમાં એક માણસ રાવણ હત્થો વગાડે છે . પહેલી વાર એના વાજિંત્ર પર “આજા સનમ , મધુર ચાંદની મેં હમ …” ગીત સાંભળ્યું , હું તલ્લીન થઇ ગયો . કેટલું ફીનીશીંગ – કેટલું પરફેક્શન સાથે એ વગાડતો હતો ! હું એને ભેટી પડ્યો ! એનું નામ પૂછ્યું – પરબત ! પરબત ની નાની છોકરી પરબતના પગ પાસે બેઠી બેઠી રમતી હતી. મેં જવા માટે બાઈકમાં ચાવી ભરાવી ત્યાં પરબતે “રમૈયા વત્સા વૈયા…” વગાડવાનું શરુ કર્યું – પૂરું ગીત સાંભળ્યા વગર હું ન જઈ શક્યો. બંને ગીત જે પરબતે વગાડ્યા એ રાજ કપૂર ના હતા , પરબતની પસંદ પણ કેવી ઊંચી ! ચીલા ચાલુ ચવાઈ ગયેલી કમર્શિયલ ધૂનો તો સ્ટ્રીટ સાઈડ પરફોમર્સ જોડે ખૂબ સાંભળવા મળે , ટ્રેનમાં , રસ્તાઓ પર મેં કેટલાય પરફોમર્સ ને સાંભળ્યા છે. પણ પરબત જેવા ખૂબ ઓછા હોય છે – પરબત પાસે થી હું ઘણું શીખ્યો છું – શું શીખ્યો છું એ મારી અને પરબત ની અંગત વાત છે. અમારી આંખો વડે થતી વાતો – છતાય મને કેટલાક પ્રશ્નોના જવાબ નથી મળ્યા જેમકે પરબત નું ગીત કોણ સાંભળે છે ? એ કોના માટે વગાડતો હશે ? આટલી ગરીબી માં જીવતો પરબત શું ક્યારેય રડતો હશે ? કે ક્યારેય નહિ રડતો હોય ? હવે પાછો હું પ્રહલાદનગર જઈશ ત્યારે એ મળશે ? ક્યાં સુધી મળશે ? ક્યારેક એ ક્યાંક ખોવાઈ ગયો તો ….?

“..પતઝર કા પહેલા પત્તા
રેગીસ્તાન કા પહેલા આંસુ
યા મેં ગુઝરા વક્ત , નહીં મિલુંગા
નહીં મિલુંગા યે સચ , યે સચ ! “

 

રમૈયા વત્સા વૈયા…

(આ પોસ્ટથી હું આ બ્લોગમાં એક નવી કેટેગરી ઉમેરું છું. “મેરી કહાની, ગીતોં કી ઝુબાની”. આપ સૌ જાણો છો કે ગમતીલા ગીતો સાથે થોડી યાદો, થોડી લાગણીઓ, અને થોડા કિસ્સા જોડાયેલા હોય છે. તો બસ એને અહી આપ સહુ ની વચ્ચે વહેંચી રહ્યો છું. આશા રાખું છું કે આપને ગમશે. ક્યાંક મારી સાથે સાથે તમને પણ પ્રસ્તુત ગીત ફરીથી તાજું થઇ જાય કે અહીં કોઈ ગીતને નજીકથી જાણ્યા પછી તે તમારું પણ ગમતીલું થઇ જાય, બસ પછી તો શું જોઈએ,હું તો માનું છું કે જિંદગીનો સદ્દઉપયોગ પ્રેમ કરવામાં અને ગીતો ગાવામાં જ છે, જે ઘડીને આપણે સંગીતમાં મગ્ન થઈને પસાર કરી છે, તે પળને આપણે પૂરી રીતે જીવી છે )

ફિલ્મ – શ્રી ૪૨૦
વર્ષ – ૧૯૫૫
ગીત – રમૈયા વત્સા વૈયા…
ગાયકો – મહંમદ રફી,મુકેશ,લતા મંગેશકર
ગીતકાર -શૈલેન્દ્ર
સંગીત – શંકર-જયકિશન

શ્રી ૪૨૦ નું “રમૈયા વત્સા વૈયા….” મેં અત્યાર સુધી સાંભળેલા બધા ગીતો માંનું મારું સૌથી પ્રિય ગીત. તમને તો પ્રશ્ન થતા થાય પણ મને પણ ઘણી વાર પ્રશ્ન થાય કે એવું તે શું ખાસ છે તે ગીત માં, અથવાતો એવું શું છે તે ગીતમાં જે બીજા ગીતો માં નથી. આજે ફરી થી એ વિષે વિચાર્યું તો જવાબ મળી ગયો, એક નહિ પણ અનેક કારણો છે મને તે ગીત ગમવા પાછળ.
પહેલું કારણ રાજ કપૂર, મારો અને મારા ફાધર નો ફેવરીટ એક્ટર રાજ કપૂર. અને અમારા બંનેની ફેવરીટ ફિલ્મ “શ્રી ૪૨૦” . અમે રાજ કપૂર ની ઘણી ફિલ્મો સાથે જોઈ. ઓગસ્ટ ૨૦૦૬ માં પપ્પાનું અવસાન થયું તેના થોડા સમય પહેલા જ અમે તે ફિલ્મ સાથે જોયેલી. ત્યારબાદ લાંબા સમય સુધી સીડી પ્લેયર માં કોઈ ફિલ્મ જોવામાં આવી નહિ હોય એટલે તેમના અવસાન બાદ થોડા મહિના પછી જયારે મેં સીડી પ્લેયર ચાલુ કર્યું ત્યારે તેમાં “શ્રી ૪૨૦ ” ની સીડી જ હતી.
પપ્પાનું અવસાન થયું ત્યારે મને ઘણા ગીતો સાંભળીને તેમની જ યાદ આવતી.
“રમૈયા વત્સા વૈયા….” નો એક અંતરો મને તેમની યાદ અપાવતો “રસ્તા વોહી ઔર મુસાફિર વહી એક તારા નાજાને કહાં છુપ ગયા…. દુનિયા વહી, દુનિયાવાલે વહી, કોઈ ક્યા જાને કિસકા જહાં લૂટ ગયા.” એજ રીતે રાજ કપૂર “મેરા નામ જોકર” માં રશિયન છોકરીને કહે છે કે મારા પિતા નથી! “પાપા …. નિયત , નિયત ” (રશિયન ભાષામાં નિયત એટલે નથી) . ત્યારે પણ મને પપ્પા ખૂબ યાદ આવે.
એજ રીતે “રોગ” ફિલ્મનું એક ગીત સાંભળીને હું તેમને ખુબ યાદ કરતો “તેરે ઇસ જહાં મેં એ ખુદા, વો નહિ તો લગતા હૈ કુછ નહિ, નહિ હોકે ભી હૈ વો હર જગાહ, કરું કયું યકી કે વો અબ નહીં”
માણસની નિર્દોષતા લાંબા સમય સુધી તેની સાથે નથી રહેતી, દુનિયાદારી ના રંગમાં તે વહેલો મોડો , વત્તો ઓછો રંગાઈ જ જાય છે, પહેલા કોઈ મારી સાથે કઈ ખરાબ કરતુ તો હું વિચારતો, કે હશે , ભગવાને મારી સાથે તેમ કરવા માટે તેને નિમિત્ત બનાવ્યો હશે. પણ હમણાં થોડા દિવસ પહેલા એક ગરીબ ભિખારી મારી પાસે ભીખ માંગવા આવ્યો ત્યારે મેં તેને તરછોડ્યો, અને અચાનક મારા અંતર માં એક ટકોર થઇ! કશું ખરાબ થાય છે તેમાં હું પણ નિમિત્ત બનતો હોઉં છું! આવું કઈ થાય ત્યારે મને “રમૈયા વત્સા વૈયા….”નો આ અંતરો યાદ આવે – “નૈનોમેં થી પ્યારકી રોશની, તેરી આંખો મેં યે દુનિયાદારી ના થી, તું ઔર થા, તેરા દિલ ઔર થા, તેરે મનમેં યે મીઠી કટારી ના થી…”
હું નાનો હતો ત્યારે મામાને ત્યાં વેકેશનમાં જતો, તે ગામનું નામ ગારીયાધાર. ત્યાં એક ગુલ્ફીવાળો આવે અને મને તેની ગુલ્ફી બહુ ભાવે . મામાના ઘરની બાજુમાં એક મુસ્લિમ પરિવાર રહે. મારા મોટાભાઈ (મામાના સુપુત્ર અભિજિતભાઈ) ના મિત્ર ઇકબાલભાઈ તે પરિવારના. ઇકબાલભાઈ ના મમ્મીને મારા માટે બહુ લાગણી રહેતી. હું બહુ નાનો હતો, તે મને તેમના ઘરે બોલાવતા, હું ના જતો, પછી મને ગુલ્ફીનું લાલચ આપતા, એટલે હું જતો. ગુલ્ફીવાળા ની રાહ જોતો હું તેમને ત્યાં ખાટલા પર બેસી રહેતો, તે વાસણ માંજતા, ઘરનું બીજું કામ કરતા કરતા મારી સાથે વાતો કરે, અને મારી કાલી ઘેલી વાતો સાંભળી ને ખુબ હસે. પછી ગુલ્ફી વાળો આવે એટલે જે કામ કરતા હોય તે પડતું મૂકી ને દોડે, ભર બપોરે, તડકામાં ગુલ્ફી લેવા, મને યાદ છે એક વખતતો પગ માં કશું પહેર્યા વગર દોડેલા. અને પછી ગુલ્ફીને જોઈ ને હું જેટલો હરખાવ તેના કરતા વધારે તે હરખાતા હોય, મને ગુલ્ફી ખાતો જોઈ ને ! એમની આંખો માં છલકતું વ્હાલ યાદ કરું તો મને “રમૈયા વત્સા વૈયા” ગીતનો આ અંતરો યાદ આવે – ” ઉસ દેશમે, તેરે પરદેસ મેં , સોને ચાંદીકે બદલે મેં બિકતે હૈ દિલ, ઇસ ગાવ મેં, દર્દ કી છાંવમેં , પ્યારકે નામ પરહી તડપતે હૈ દિલ.”
ધણીવાર નાસીપાસ થઇ જવાય, એકલતા અનુભવાય, દરેક માણસને ક્યારેકતો એવો વિચાર આવેજ છે કે સાલું કોઈ નથી આ દુનિયામાં જે મને ચાહતું હોય. એકલતાની આજ લાગણી આ ગીતની આ એક લાઈન સાંભળી ને અનુભવી શકાય છે ” મેરી આંખો મેં રહે, કૌન જો મુજસે કહે, મૈને દિલ તુજકો દિયા, મૈને દિલ તુજકો દિયા, હો રમૈયા વત્સા વૈયા…. રમૈયા વત્સા વૈયા….